Intellectueel eigendom: van wie is de software eigenlijk?

Software ontwikkelen, een applicatie bouwen of een website ontwerpen: het zijn dagelijkse werkzaamheden voor veel ICT-ondernemers. Maar van wie is de software eigenlijk? Is dat automatisch de opdrachtgever omdat hij ervoor heeft betaald? Of blijft de ontwikkelaar eigenaar?

In de praktijk ontstaan hierover regelmatig misverstanden. Juist daarom is het belangrijk om vooraf duidelijke afspraken te maken over het intellectueel eigendom. In deze blog leggen we uit wat intellectueel eigendom is en waarom goede afspraken essentieel zijn voor ICT-bedrijven.

Wat is intellectueel eigendom?

Intellectueel eigendom (IE) beschermt producten die voortkomen uit creativiteit en innovatie. Denk aan software, teksten, foto’s, ontwerpen, databanken, merken en uitvindingen.

Voor ICT-ondernemers is vooral het auteursrecht belangrijk. Dit ontstaat automatisch zodra een werk is gemaakt en voldoet aan de wettelijke voorwaarden. Registratie is daarvoor niet nodig.

Wie is eigenaar van de software?

Een veelvoorkomende misvatting is dat de opdrachtgever automatisch eigenaar wordt van software zodra deze ervoor betaalt.

Dat is niet het geval. In de meeste situaties blijft de maker van de software de auteursrechthebbende. De opdrachtgever krijgt dan het recht om de software te gebruiken, maar wordt niet automatisch eigenaar van het auteursrecht.

Wilt u het auteursrecht overdragen? Dan moet dit schriftelijk worden vastgelegd.

Auteursrecht of gebruiksrecht?

In de ICT-sector wordt vaak onderscheid gemaakt tussen eigendom en gebruik.

Wanneer u software ontwikkelt voor een klant, kunt u bijvoorbeeld afspreken dat:

• het auteursrecht bij de ontwikkelaar blijft;
• de klant een gebruiksrecht (licentie) krijgt;
• de software alleen binnen de eigen organisatie mag worden gebruikt;
• de broncode niet wordt overgedragen.

Welke afspraken passend zijn, hangt af van de dienstverlening en de wensen van beide partijen.

Maak afspraken vóór de start van het project

Veel discussies ontstaan doordat er vooraf niets is afgesproken.

Leg daarom in de overeenkomst duidelijk vast:

• wie eigenaar is van de software;
• welke gebruiksrechten de opdrachtgever krijgt;
• of broncode wordt overgedragen;
• of de software mag worden aangepast;
• wie nieuwe versies of uitbreidingen mag ontwikkelen;
• wat er gebeurt wanneer de samenwerking eindigt.

Duidelijke afspraken voorkomen onduidelijkheid wanneer het project is afgerond.

Hoe zit het met open source software?

Steeds meer software bevat open source componenten. Open source betekent niet dat u zonder voorwaarden alles mag gebruiken. Voor open source software gelden licentievoorwaarden. Deze bepalen onder andere of u de software mag aanpassen, verspreiden of commercieel gebruiken. Controleer daarom altijd welke open source licenties binnen een project worden gebruikt en welke verplichtingen daarbij horen.

Bescherm ook uw merk en handelsnaam

Naast auteursrecht kunnen ook een merknaam, logo of handelsnaam bescherming genieten. Een handelsnaam ontstaat door het gebruik ervan in het economisch verkeer. Wilt u exclusieve rechten op een merknaam of logo? Dan kunt u een merk registreren bij het daarvoor bevoegde merkenbureau. Voor veel softwarebedrijven vormen merknaam en reputatie een belangrijk onderdeel van de onderneming.

Praktijkvoorbeeld

Een softwarebedrijf ontwikkelt een klantportaal voor een opdrachtgever. Na oplevering wil de opdrachtgever de broncode laten aanpassen door een andere leverancier.

In de overeenkomst is vastgelegd dat het auteursrecht bij de ontwikkelaar blijft en dat de opdrachtgever een gebruikslicentie ontvangt. Daardoor is voor beide partijen duidelijk welke rechten en verplichtingen gelden.

Veelgestelde vragen

Wordt de opdrachtgever automatisch eigenaar van de software?

Nee. In de meeste gevallen blijft de maker van de software de auteursrechthebbende, tenzij het auteursrecht schriftelijk is overgedragen.

Is een mondelinge afspraak voldoende om auteursrechten over te dragen?

Nee. Een overdracht van auteursrechten moet schriftelijk worden vastgelegd.

Ontstaat auteursrecht automatisch?

Ja. Voor auteursrecht is geen registratie nodig. Het ontstaat automatisch wanneer een werk voldoet aan de wettelijke voorwaarden voor auteursrechtelijke bescherming.

Waarom zijn goede contractafspraken zo belangrijk?

Omdat vooraf duidelijk moet zijn wie eigenaar is van de software, welke gebruiksrechten worden verleend en welke afspraken gelden over onderhoud, doorontwikkeling en broncode.

Voorkom discussies door duidelijke afspraken

Voor ICT-ondernemers is intellectueel eigendom vaak één van de belangrijkste bedrijfsmiddelen. Door vooraf heldere afspraken te maken over eigendom, gebruiksrechten en overdracht voorkomt u onduidelijkheid tijdens én na afloop van een project.

Controleer daarom regelmatig of uw overeenkomsten en algemene voorwaarden nog aansluiten op uw dienstverlening en de actuele wet- en regelgeving.

ICTWaarborg ondersteunt haar deelnemers met actuele juridische documenten, zoals softwareontwikkelingsovereenkomsten, softwarelicenties, API-overeenkomsten, algemene voorwaarden en juridisch advies. Zo legt u duidelijke afspraken vast en voorkomt u discussies over intellectueel eigendom.